HARRY-18 — Glossary — thuật ngữ Backend EN ↔ VN

Glossary — thuật ngữ Backend EN ↔ VN

Tra cứu nhanh. Thuật ngữ giữ tiếng Anh (đó là cách chúng xuất hiện trong docs, log, và phỏng vấn), giải thích ngắn bằng tiếng Việt + con trỏ tới giai đoạn học sâu. Ưu tiên các từ mà FE engineer chưa từng gặp hoặc hiểu khác ở phía client.

Cách dùng: Ctrl+F từ khoá. Cột cuối là nơi đào sâu.

---

A. HTTP & API

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Idempotent	Gọi 1 lần hay 10 lần cho cùng kết quả trên server. GET/PUT/DELETE có, POST thì không (trừ khi tự làm)	GĐ03, GĐ09
Idempotency key	Khoá client gửi kèm POST để server nhận ra request lặp và không xử lý hai lần	GĐ09
Safe method	Method không đổi trạng thái server (GET, HEAD)	GĐ03
Preflight	Request OPTIONS trình duyệt tự gửi trước request "không đơn giản", để hỏi CORS	GĐ03
Content negotiation	Client và server thoả thuận định dạng qua Accept / Content-Type	GĐ03
ETag	"Vân tay" của response; client gửi lại If-None-Match → server trả 304 nếu chưa đổi	GĐ09
Cursor pagination	Phân trang bằng con trỏ tới bản ghi cuối, thay vì OFFSET. Ổn định khi dữ liệu đang thay đổi	GĐ09
Rate limiting	Giới hạn số request trong một khoảng thời gian	GĐ09
Token bucket	Thuật toán rate limit: xô token đầy dần theo thời gian, mỗi request tiêu 1 token	GĐ09
Backpressure	Tín hiệu "tôi đang quá tải, chậm lại" từ bên nhận tới bên gửi	GĐ03, GĐ21
Webhook	API ngược chiều: bên thứ ba gọi vào server bạn khi có sự kiện	GĐ09
HMAC signature	Chữ ký bằng khoá bí mật chung, dùng để xác minh webhook đến thật sự từ provider	GĐ09
DTO (Data Transfer Object)	Object định nghĩa hình dạng dữ liệu vào/ra ở biên API	GĐ07
OpenAPI / Swagger	Đặc tả contract của REST API dưới dạng máy đọc được	GĐ07
SSE (Server-Sent Events)	Server đẩy dữ liệu một chiều qua HTTP giữ mở — dùng cho streaming LLM	GĐ22

B. Node.js runtime

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Event loop	Vòng lặp Node dùng để xử lý I/O bất đồng bộ trên một luồng	GĐ03
Microtask / macrotask	Hai hàng đợi khác nhau; Promise (micro) luôn chạy trước setTimeout (macro)	GĐ03
libuv	Thư viện C đứng sau event loop và thread pool của Node	GĐ03
Thread pool	Nhóm luồng nền cho việc chặn (fs, crypto, dns). Mặc định 4	GĐ03
I/O-bound vs CPU-bound	Chờ đợi bên ngoài vs tính toán. Node giỏi cái đầu, tệ cái sau	GĐ03
Blocking	Code chiếm event loop, làm mọi request khác đứng chờ	GĐ03
Stream	Xử lý dữ liệu theo từng mảnh, bộ nhớ không đổi bất kể kích thước	GĐ03, GĐ12
Buffer	Vùng nhớ nhị phân thô của Node	GĐ03
Worker threads	Luồng thật, để đẩy việc CPU-bound ra khỏi event loop	GĐ03
Graceful shutdown	Thoát process có trật tự: ngừng nhận việc mới, xử nốt việc đang chạy, đóng tài nguyên	GĐ09, GĐ21
ESM / CJS	Hai hệ module của Node (import vs require) — không trộn tự do được	GĐ02
Transpile vs type-check	Xoá type để chạy vs kiểm tra type. esbuild/tsx chỉ làm cái đầu	GĐ02

C. Database

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
ACID	Atomicity, Consistency, Isolation, Durability — 4 đảm bảo của transaction	GĐ05
Transaction	Nhóm thao tác "được ăn cả, ngã về không"	GĐ05
Isolation level	Mức cách ly giữa các transaction chạy song song (Read Committed, Serializable...)	GĐ05
Normalization	Tổ chức dữ liệu để mỗi sự thật chỉ lưu một chỗ	GĐ05
Denormalization	Cố ý sao chép dữ liệu để đọc nhanh hơn	GĐ05
Foreign key	Ràng buộc trỏ tới khoá chính bảng khác	GĐ05
Index	Cấu trúc phụ giúp tìm hàng mà không quét toàn bảng	GĐ05
B-tree / GIN / HNSW	Ba loại index: giá trị thông thường / tìm trong mảng-text / vector	GĐ05, GĐ23
Partial index	Index chỉ trên tập con hàng (WHERE deleted_at IS NULL) — nhỏ và nhanh hơn	GĐ14
Seq scan	Quét tuần tự toàn bảng — dấu hiệu thiếu index (trên bảng lớn)	GĐ05
EXPLAIN ANALYZE	Lệnh cho biết Postgres thực sự chạy query thế nào	GĐ05
Query planner	Bộ phận quyết định cách thực thi query	GĐ05
N+1 problem	1 query lấy danh sách + N query lấy chi tiết từng phần tử	GĐ05
Migration	Thay đổi schema có phiên bản, commit vào git	GĐ05, GĐ14
Expand-contract	Kỹ thuật đổi schema không downtime qua 3 lần deploy	GĐ14
Connection pool	Tập connection dùng lại; mỗi connection Postgres là một process tốn RAM	GĐ05, GĐ21
PgBouncer	Proxy gom connection, cho phép nghìn client dùng chung vài chục connection thật	GĐ21
Read replica	Bản sao chỉ đọc, giảm tải cho primary	GĐ21
Replication lag	Độ trễ replica so với primary — nguồn bug "read-after-write"	GĐ21
Sharding	Chia dữ liệu theo khoá sang nhiều DB. Biện pháp cuối cùng	GĐ21
Partitioning	Chia một bảng thành nhiều bảng vật lý theo khoảng (thường theo thời gian)	GĐ14
Soft delete	Đánh dấu đã xoá thay vì xoá thật	GĐ14
Optimistic / pessimistic locking	Kiểm tra xung đột lúc ghi (version) vs khoá trước khi đọc (FOR UPDATE)	GĐ05
SKIP LOCKED	Bỏ qua hàng đang bị khoá — nền tảng của hàng đợi trên SQL	GĐ09
VACUUM / bloat	Dọn hàng chết của Postgres; không dọn thì bảng phình và chậm	GĐ14
PITR	Point-In-Time Recovery — khôi phục về đúng một thời điểm	GĐ14
RPO / RTO	Mất tối đa bao nhiêu dữ liệu / mất tối đa bao lâu để khôi phục	GĐ14
tsvector / tsquery	Kiểu dữ liệu full-text search của Postgres	GĐ05
pgvector	Extension lưu và tìm kiếm vector embedding trong Postgres	GĐ23

D. Security & Auth

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Authentication (authN)	Bạn là ai	GĐ07
Authorization (authZ)	Bạn được làm gì	GĐ07, GĐ09
JWT	Token tự chứa thông tin, có chữ ký, server không cần lưu	GĐ07, GĐ09
Claim	Một trường dữ liệu bên trong JWT (sub, exp, role)	GĐ07
Access / refresh token	Token ngắn hạn để gọi API / token dài hạn để lấy access token mới	GĐ07, GĐ09
Token rotation	Mỗi lần refresh cấp token mới và huỷ token cũ; phát hiện được token bị đánh cắp	GĐ09
Session (stateful)	Server lưu phiên; thu hồi tức thì được, đổi lại phải tra store mỗi request	GĐ09
OAuth 2.0 / OIDC	Giao thức uỷ quyền / lớp định danh xây trên nó (đăng nhập Google, GitHub)	GĐ07
Authorization Code Flow	Luồng OAuth chuẩn cho web server	GĐ07
PKCE	Phần mở rộng OAuth chống chặn mã uỷ quyền, bắt buộc cho SPA/mobile	GĐ07
RBAC / ABAC	Phân quyền theo vai trò / theo thuộc tính	GĐ07
Hashing vs encryption	Một chiều (mật khẩu) vs hai chiều (token cần đọc lại)	GĐ09, GĐ14
argon2 / bcrypt	Hàm băm mật khẩu chậm có chủ đích để chống dò	GĐ09
Salt	Chuỗi ngẫu nhiên trộn vào mật khẩu trước khi băm, chống rainbow table	GĐ09
XSS	Chèn script chạy trong trang của bạn	GĐ09, GĐ12
CSRF	Lừa trình duyệt người dùng gửi request kèm cookie của họ	GĐ09
SameSite	Thuộc tính cookie kiểm soát việc gửi cookie khi request từ site khác	GĐ09
SQL Injection	Chèn SQL qua dữ liệu người dùng — chống bằng parameterized query	GĐ09
SSRF	Lừa server gọi tới địa chỉ nội bộ (metadata endpoint của cloud)	GĐ09
Path traversal	Dùng ../ để thoát khỏi thư mục cho phép	GĐ12
Magic bytes	Chữ ký nhị phân đầu file — cách duy nhất biết kiểu file thật	GĐ12
Timing attack	Suy ra bí mật từ thời gian xử lý; chống bằng timingSafeEqual	GĐ09
User enumeration	Suy ra ai có tài khoản qua khác biệt của response	GĐ12
PII	Personally Identifiable Information — dữ liệu định danh cá nhân	GĐ14
Prompt injection	Dữ liệu chèn vào prompt làm LLM đi chệch chỉ dẫn ban đầu	GĐ22
OWASP Top 10	Danh sách 10 nhóm lỗ hổng web phổ biến nhất	GĐ09

E. Kiến trúc & vận hành

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Stateless	Instance không giữ trạng thái riêng → scale ngang được	GĐ21
Vertical / horizontal scaling	Máy to hơn / nhiều máy hơn	GĐ21
Load balancer	Phân phối request, loại bỏ instance hỏng	GĐ21
Sticky session	Ghim người dùng vào một instance — dấu hiệu app chưa stateless	GĐ21
Amazon EC2	Máy ảo AWS; người dùng quản OS, process và deploy	GĐ16
Amazon S3	Object storage theo bucket + key; phù hợp lưu file/blob	GĐ16
IAM role / policy	Danh tính tạm của workload / quy tắc cho phép action trên resource	GĐ16
Amazon RDS	Database quan hệ managed; AWS lo một phần vận hành hạ tầng	GĐ16
AWS Lambda	Chạy handler theo event/request mà không quản server	GĐ16
Amazon CloudWatch	Logs, metrics, dashboards và alarms cho hệ thống AWS	GĐ16
VPC / subnet	Mạng riêng AWS / một dải IP trong một Availability Zone	GĐ16
Security Group	Firewall allowlist gắn với resource trong VPC	GĐ16
Presigned URL	URL có hạn dùng, cho phép một hành động cụ thể trên object S3	GĐ12, GĐ16
Cloudflare Worker	Compute xử lý HTTP/event trên runtime Cloudflare; cấu hình bằng Wrangler và gọi service qua binding	GĐ17
Binding	Interface runtime nối Worker với D1, R2, KV, Queue, secret hoặc service khác	GĐ17
Wrangler	CLI và cấu hình quản lý local development, binding, môi trường và deploy Workers	GĐ17
R2	Object storage của Cloudflare; bytes/file nằm trong bucket, metadata truy vấn thường nằm ở DB	GĐ17
D1	Database SQL serverless dựa trên SQLite, truy cập từ Worker qua binding	GĐ17
Hyperdrive	Kết nối/pooling giúp Worker truy cập PostgreSQL hoặc MySQL hiện có từ mạng edge	GĐ17
Workers KV	Key-value phân tán, cache tốt cho workload đọc nhiều; dữ liệu eventually consistent	GĐ17
Durable Object	Worker có định danh và storage riêng, dùng điều phối trạng thái giữa request/client	GĐ17
Cloudflare Queues	Hàng đợi message cho Worker; delivery at-least-once nên consumer cần idempotent	GĐ17
Workers Static Assets	Static files deploy cùng Worker; request asset có thể được phục vụ mà không gọi Worker code	GĐ17
DNS proxied / DNS-only	Record đi qua Cloudflare proxy edge / chỉ phân giải DNS, không qua các tính năng proxy đó	GĐ17
Cache Rule	Quy tắc cache theo request/response; cần tránh cache response riêng tư hoặc theo user	GĐ17
Workers Logs	Invocation, custom logs, errors và telemetry để chẩn đoán Worker	GĐ17
Liveness / readiness	Còn sống không (fail → restart) / sẵn sàng nhận traffic chưa (fail → ngừng gửi)	GĐ15, GĐ18, GĐ21
Blue-green / canary	Hai chiến lược deploy: đổi toàn bộ sang môi trường mới / thả dần % traffic	GĐ15
Zero-downtime deploy	Deploy không rớt request	GĐ15, GĐ18, GĐ21
Cache-aside	Đọc cache trước; miss thì đọc DB rồi ghi vào cache	GĐ09
Cache stampede	Nhiều request cùng miss một lúc, đồng loạt đánh vào DB	GĐ09
TTL	Thời gian sống của một mục cache	GĐ09
Queue / worker / job	Hàng đợi việc / tiến trình xử lý / một đơn vị việc	GĐ10
DLQ (Dead Letter Queue)	Nơi chứa job lỗi hết số lần retry, để điều tra thủ công	GĐ10
Outbox pattern	Ghi "ý định gửi việc" trong cùng transaction DB, relay đẩy sang queue sau	GĐ10, GĐ11, GĐ20
At-least-once / exactly-once	Giao ít nhất một lần (phổ biến, cần idempotent) / đúng một lần (không tồn tại ở tầng giao nhận)	GĐ10, GĐ19
Circuit breaker	Sau N lỗi thì ngừng gọi dependency một khoảng thời gian, fail nhanh	GĐ09, GĐ21
Bulkhead	Chia tài nguyên theo ngăn để một phần hỏng không kéo cả hệ thống	GĐ21
Load shedding	Chủ động từ chối bớt request khi quá tải, để phần còn lại thành công	GĐ21
Jitter	Thêm ngẫu nhiên vào thời gian retry, chống "thundering herd"	GĐ21
Thundering herd	Nhiều client cùng retry một lúc, đánh sập service vừa hồi phục	GĐ21
Graceful degradation	Tính năng phụ chết nhưng tính năng chính vẫn chạy	GĐ21
Noisy neighbor	Một tenant ngốn tài nguyên chung, làm ảnh hưởng các tenant khác	GĐ21
Multi-tenancy	Một hệ thống phục vụ nhiều khách hàng, dữ liệu phải cách ly	GĐ25
Strong / eventual consistency	Đọc luôn thấy mới nhất / cuối cùng sẽ thấy	GĐ21
CAP theorem	Khi mạng bị chia cắt, phải chọn giữa nhất quán và khả dụng	GĐ19, GĐ21
Saga	Chuỗi transaction cục bộ + hành động bù trừ, thay cho transaction phân tán	GĐ19, GĐ20
Modular monolith	Một tiến trình nhưng có ranh giới module rõ ràng — thường là lựa chọn đúng	GĐ20, GĐ21
12-factor app	Bộ nguyên tắc viết app dễ deploy (config qua env, log ra stdout, stateless...)	GĐ15
IaC	Infrastructure as Code — mô tả hạ tầng bằng file (Terraform)	GĐ15–GĐ18

F. Observability & Testing

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Structured logging	Log dạng JSON có trường, máy truy vấn được — không phải chuỗi tự do	GĐ09
Correlation / request id	Một id xuyên suốt để nối mọi log của cùng một request	GĐ09
Distributed tracing	Theo dấu một request qua nhiều service, thấy thời gian tiêu ở đâu	GĐ19, GĐ21
Span	Một đoạn công việc trong trace	GĐ21
p50 / p95 / p99	Phân vị độ trễ. Luôn dùng thay cho trung bình	GĐ21
RED / USE	Rate-Errors-Duration cho service / Utilization-Saturation-Errors cho tài nguyên	GĐ21
Saturation	Mức xếp hàng chờ tài nguyên — cảnh báo sớm hơn utilization	GĐ21
SLI / SLO / SLA	Chỉ số đo / mục tiêu nội bộ / cam kết với khách hàng	GĐ21
Dead man's switch	Cảnh báo khi không nhận được tín hiệu (phát hiện cron chết im lặng)	GĐ14
Test double	Vật thay thế dependency: stub / fake / spy / mock	GĐ13
Testcontainers	Thư viện tự bật container DB thật cho test rồi dọn sạch	GĐ13
Fixture / factory	Dữ liệu test dựng sẵn / hàm tạo dữ liệu test có mặc định hợp lệ	GĐ13
Flaky test	Test lúc pass lúc đỏ mà code không đổi	GĐ13
Coverage	Tỉ lệ code được chạy qua khi test — không đo chất lượng test	GĐ13
Load test	Bắn tải có kịch bản để tìm nút thắt (k6)	GĐ13

G. AI Engineering

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Token	Đơn vị văn bản LLM xử lý (~0,75 từ tiếng Anh); đơn vị tính tiền	GĐ22
Context window	Số token tối đa model nhận được trong một lần gọi	GĐ22
Temperature / top_p	Tham số điều chỉnh độ ngẫu nhiên của output	GĐ22
System / user / assistant	Ba vai trò của message trong chat completion	GĐ22
Structured output	Ép model trả JSON đúng schema	GĐ22
Function / tool calling	Model đề xuất gọi hàm bạn khai báo, kèm tham số	GĐ24
Embedding	Vector số biểu diễn ngữ nghĩa của một đoạn text	GĐ23
Cosine similarity	Độ đo mức giống nhau giữa hai vector	GĐ23
Chunking	Cắt tài liệu thành đoạn vừa đủ để embed và truy hồi	GĐ23
RAG	Retrieval-Augmented Generation: tìm ngữ cảnh liên quan rồi mới hỏi LLM	GĐ23
Hybrid search	Kết hợp tìm theo từ khoá và tìm theo vector	GĐ23
Reranking	Dùng model mạnh hơn xếp lại kết quả sau bước truy hồi thô	GĐ23
HNSW / IVFFlat	Hai loại index vector: chính xác hơn-tốn RAM / nhẹ hơn-kém chính xác	GĐ23
Agent / ReAct loop	LLM lặp: suy nghĩ → gọi tool → quan sát → lặp lại	GĐ24
MCP	Model Context Protocol — chuẩn để LLM kết nối tool và nguồn dữ liệu	GĐ24
Eval	Chấm điểm output LLM theo tiêu chí, thay cho assert cứng	GĐ22, GĐ13
Guardrails	Lớp kiểm soát input/output của LLM (chặn prompt injection, lọc nội dung)	GĐ22

H. NoSQL & Search

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Document / key-value / wide-column / graph	Bốn họ NoSQL, mỗi họ hợp một hình dạng dữ liệu	GĐ06
Embed vs reference	Nhúng dữ liệu con vào document cha vs lưu id rồi ghép sau	GĐ06
ObjectId	Khoá chính 12 byte của Mongo: timestamp + random + counter. Lộ thời gian tạo	GĐ06
Aggregation pipeline	Chuỗi stage biến đổi dữ liệu của Mongo — tương đương SQL	GĐ06
Quy tắc ESR	Thứ tự cột trong compound index Mongo: Equality → Sort → Range	GĐ06
TTL index	Index tự xoá document hết hạn (chạy mỗi ~60s, không chính xác tới giây)	GĐ06
Write / read concern	Ghi xong nghĩa là bao nhiêu node đã nhận / đọc thấy dữ liệu ở mức đảm bảo nào	GĐ06
Change stream	Luồng sự kiện thay đổi collection, đọc từ oplog. Cần lưu resume token	GĐ06
Inverted index	Ánh xạ term → danh sách document — nền tảng của mọi search engine	GĐ11
Analyzer / tokenizer / stemming	Chuỗi biến văn bản thành term. Index và query phải dùng cùng analyzer	GĐ11
BM25	Thuật toán chấm relevance mặc định của ES: TF bão hoà + IDF + độ dài field	GĐ11
text vs keyword	Được analyze (để match) vs lưu nguyên (để filter/aggregate/sort)	GĐ11
Query vs filter context	Có chấm điểm, không cache vs không chấm điểm, có cache	GĐ11
search_after	Cursor pagination của ES, thay cho from/size bị chặn ở 10.000	GĐ11
Alias	Tên trỏ tới index thật — cho phép reindex và đổi mapping không downtime	GĐ11
Index drift	Độ lệch giữa search index và nguồn sự thật. Phải đo và đối soát	GĐ11
RRF (Reciprocal Rank Fusion)	Gộp nhiều bảng xếp hạng bằng thứ hạng, né việc chuẩn hoá điểm	GĐ11, GĐ23

I. Jobs, Cron & xử lý nền

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Queue vs log	Job tiêu thụ rồi biến mất (BullMQ) vs sự kiện giữ lại, replay được (Kafka)	GĐ10
SKIP LOCKED	Bỏ qua hàng đang bị khoá thay vì chờ — nền tảng của queue trên SQL	GĐ10
Idempotency key	Khoá để nhận ra "việc này đã làm rồi" và không làm lại	GĐ09, GĐ10
Backoff + jitter	Giãn thời gian retry theo cấp số nhân + ngẫu nhiên hoá, chống thundering herd	GĐ10
lockDuration / stalled job	Thời gian queue giữ job; quá hạn thì giao cho worker khác → chạy trùng	GĐ10
Grace period	Khoảng orchestrator chờ giữa SIGTERM và SIGKILL	GĐ10, GĐ18
Queue depth / job age	Số job chờ / tuổi job cũ nhất — hai chỉ số cảnh báo sớm quan trọng nhất	GĐ10
Leader election	Chọn đúng một instance chạy một việc. Khoá Redis không đảm bảo tuyệt đối	GĐ10, GĐ19
Advisory lock	Khoá cấp ứng dụng của Postgres, tự nhả khi session chết	GĐ10
Missed run / catch-up	Cron bị bỏ lỡ do downtime và chính sách chạy bù	GĐ10
Job theo con trỏ	Job biết mình xử lý tới đâu, tự bù — bền hơn job theo lịch	GĐ10

J. Kiến trúc, phân tán & Kubernetes

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Dependency Rule	Mã nguồn chỉ được phụ thuộc vào phía trong, không bao giờ ngược lại	GĐ08
Port / adapter	Interface do tầng trong sở hữu / hiện thực của nó ở tầng ngoài	GĐ08
Anemic vs rich domain model	Class chỉ có field, logic ở ngoài vs object tự bảo vệ bất biến của mình	GĐ08
Value Object	Kiểu nhỏ, bất biến, tự validate, so sánh theo giá trị (Email, Money)	GĐ08
Aggregate (root)	Cụm object thay đổi cùng nhau, có một lối vào. Một transaction = một aggregate	GĐ08
Invariant	Điều luôn phải đúng về mặt nghiệp vụ, bất kể trạng thái nào	GĐ08
Bounded Context	Ranh giới nơi một từ có một nghĩa xác định — công cụ tìm ranh giới service	GĐ20
Luật Conway	Kiến trúc hệ thống sao chép cấu trúc giao tiếp của tổ chức	GĐ20
Monolith phân tán	Nhiều service nhưng phải deploy cùng lúc — tệ hơn cả monolith lẫn microservice	GĐ20
Strangler Fig	Thay thế dần hệ cũ bằng hệ mới qua proxy, không có ngày "chuyển đổi lớn"	GĐ20
Contract testing	Consumer mô tả thứ mình cần; CI của provider chạy mọi contract trước khi deploy	GĐ20
BFF (Backend for Frontend)	Service riêng cho mỗi loại client — thường là lần tách đầu tiên hợp lý nhất	GĐ20
Tám ngộ nhận	Tám giả định sai về mạng mà mọi lập trình viên đều mắc	GĐ19
PACELC	Partition → A hay C; Else → Latency hay Consistency (nửa bạn sống cùng mỗi ngày)	GĐ19
Linearizability	Mức nhất quán mạnh nhất: mọi thao tác như xảy ra tức thời tại một điểm	GĐ19
Read-your-writes	Bạn luôn thấy được cái mình vừa ghi — mức tối thiểu người dùng chấp nhận	GĐ19
Clock skew	Đồng hồ hai máy lệch nhau; wall clock không dùng để sắp thứ tự được	GĐ19
Monotonic clock	Đồng hồ chỉ tăng, dùng để đo khoảng, không so được giữa máy	GĐ19
Lamport / vector clock	Đồng hồ logic ghi lại quan hệ nhân quả thay vì thời gian thật	GĐ19
Quorum	Đa số node. Hai nhóm không thể cùng có đa số → chống split-brain	GĐ19
Raft / consensus	Thuật toán để N node đồng ý về một giá trị dù có node chết	GĐ19
Split-brain	Hai node cùng tưởng mình là leader, dữ liệu phân kỳ	GĐ19
Fencing token	Số tăng dần kèm khoá; tài nguyên phía sau từ chối token cũ hơn	GĐ19
Gray failure	Health check pass nhưng dịch vụ thực tế hỏng — chế độ hỏng khó phát hiện nhất	GĐ19
Cascading failure	Một sự cố nhỏ lan thành sập toàn hệ qua retry và tồn đọng	GĐ19, GĐ21
Retry amplification	3 tầng × 3 lần retry = 27 request cho một request gốc	GĐ19
2PC	Two-Phase Commit — transaction phân tán blocking, gần như không dùng	GĐ19
CDC	Change Data Capture — đọc WAL/oplog để phát sự kiện thay đổi dữ liệu	GĐ11, GĐ20
Reconciliation loop	Vòng lặp so trạng thái thực với trạng thái mong muốn — triết lý cốt lõi của K8s	GĐ18
Pod / Deployment / Service / Ingress	Đơn vị lập lịch / quản N bản sao / địa chỉ ổn định / cửa vào HTTP	GĐ18
Startup / liveness / readiness probe	Boot xong chưa / có treo không (→ restart) / nhận traffic được chưa (→ rút khỏi LB)	GĐ18
requests vs limits	Tài nguyên dành trước khi lập lịch vs trần cứng lúc chạy	GĐ18
OOMKilled / CPU throttling	Vượt memory limit → bị giết / vượt CPU limit → bị bóp, âm thầm	GĐ18
preStop hook	Chạy trước SIGTERM; sleep vài giây để việc gỡ endpoint lan xong, tránh 502	GĐ18
HPA / KEDA	Tự scale theo CPU / theo metric tuỳ ý như độ sâu hàng đợi	GĐ18
PodDisruptionBudget	Số pod tối thiểu phải sống khi cluster tự bảo trì	GĐ18
GitOps	Repo git là nguồn sự thật; ArgoCD/Flux đồng bộ cluster theo repo	GĐ18
Service mesh	Sidecar proxy lo mTLS/retry/circuit breaker ở tầng hạ tầng	GĐ18, GĐ20

K. Frontend Architecture & Browser Performance

Thuật ngữ	Nghĩa ngắn	Học ở
Feature/vertical slice	Nhóm UI, state và API adapter theo một năng lực nghiệp vụ, thay vì theo loại file	GĐ26
Application shell	Phần giữ route, navigation, global layout, auth integration và loading/error boundary của frontend	GĐ26
Design System	Tokens + component/pattern + docs + accessibility + ownership/release process	GĐ26
Design token	Tên/value cho một quyết định thiết kế dùng lại giữa design tools, platform và UI	GĐ26
Semantic token	Token theo ý nghĩa như text.primary/action.primary, không theo giá trị palette hiện tại	GĐ26
Micro Frontend	Nhiều frontend app theo domain/team, có thể build/deploy độc lập và được compose thành một sản phẩm	GĐ26
Module Federation	Cơ chế host/remote expose và load module từ build khác ở runtime	GĐ26
Host / remote	App khởi tạo và nạp module / build expose module cho host	GĐ26
Remote entry	Artifact/manifest entry giúp runtime tìm container và chunk của remote	GĐ26
Shared dependency	Package mà host/remotes có thể resolve chung qua share scope; cần policy về version/singleton	GĐ26
Design token format (DTCG)	Format trao đổi token của Design Tokens Community Group; không phải W3C Recommendation	GĐ26
Core Web Vitals	Bộ metric UX hiện hành: LCP (load), INP (interaction), CLS (layout stability)	GĐ27
LCP	Thời điểm phần tử lớn nhất trong viewport được render; target good ≤2.5s ở p75	GĐ27
INP	Độ trễ tương tác qua các thao tác trong session; target good ≤200ms ở p75	GĐ27
CLS	Mức độ layout shift bất ngờ; target good ≤0.1 ở p75	GĐ27
RUM / field data	Metric thu từ session người dùng thật; dùng để xem trải nghiệm theo route/device/release	GĐ27
Lab data	Đo trong môi trường kiểm soát như Lighthouse/DevTools; dùng tái hiện và tìm nguyên nhân	GĐ27
Web Worker	Execution context khác để chạy JS CPU-bound mà không thao tác DOM/main thread trực tiếp	GĐ27
Transferable object	Buffer/resource chuyển quyền sở hữu giữa context; phía gửi không dùng được sau transfer	GĐ27
Service Worker	Worker do browser quản lý theo origin/scope để nhận event/fetch, cache và hỗ trợ offline	GĐ27
CacheStorage	Kho Request/Response do ứng dụng quản lý; strategy/expiry phải được code xử lý	GĐ27
Offline-first	Thiết kế app có trải nghiệm hữu ích khi không mạng, kèm quy tắc stale/sync/conflict rõ ràng	GĐ27

---

Ba từ dễ nhầm nhất khi từ FE sang

1. "Cache" — ở FE là bộ nhớ trong tab, mất khi reload. Ở BE là hạ tầng chia sẻ giữa mọi người dùng và mọi instance; cache sai một chỗ là rò rỉ dữ liệu người này sang người khác.
2. "State" — ở FE là useState, thuộc về một người dùng, sống vài phút. Ở BE là hàng trong DB, thuộc về mọi người, sống nhiều năm, bị nhiều tiến trình sửa đồng thời.
3. "Validation" — ở FE là trải nghiệm người dùng (báo lỗi sớm cho thân thiện). Ở BE là ranh giới bảo mật — kẻ tấn công không dùng form của bạn, họ dùng curl.